info@nieuwleiden.com

Werken met wat je raakt

– theater maken op en met de werkvloer –

 Natasha Schulte, theatermaker en regisseur, timmert stevig aan de weg. Met haar partner Tim Winkel en theatergezelschap Nieuw Leiden maakt zij theaterproducties die mensen in beweging brengen en voor verandering zorgen. Wat drijft haar en wat kan zij voor uw organisatie betekenen? In gesprek met een bevlogen ‘veranderaar’ over de helende werking van theater en de taak van de kunstenaar om zaken ter discussie te stellen.

‘Samen theater maken is op een leuke manier op zoek gaan naar waar het pijn doet. Dat werkt helend en is precies waar theater al volgens de Griekse filosoof Plato voor bedoeld is. Juist met dat voor ogen maak ik dan ook het liefst theater over morele dilemma’s. Zo gemakkelijk als we bij de borrel praten over het zorgstelsel en het feit dat we meer voor elkaar moeten zorgen, zoveel moeilijker is het om het te hebben over wat het zorgen voor je eigen moeder met jouw dagelijkse leven doet. En wat te denken van het gemak waarmee we oordelen over ontslagen en reorganisaties, terwijl we niet weten wat we moeten als onze eigen baan in het geding is? De meeste mensen vinden het helemaal niet prettig als het persoonlijk wordt. Zeker in een werksetting gaan we liever de pijn uit de weg, maar hoe vaak blijven we daardoor niet juist steken in het probleem? De pijn overslaan door zo snel mogelijk allerlei oplossingen te verzinnen helpt ook al niet. De kunst in het omgaan met morele dilemma’s zit hem noch in de ontkenning noch in de actie, maar juist in het ‘erbij stil staan’. Met elke vezel van je lijf ervaren wat er gebeurt. Dat is eng, want even is er dan een leegte, waarin je echt niet weet wat je moet doen. Juist die ruimte zoeken we op om tot echte oplossingen te kunnen komen.’

Welke rol heb jij daar als theatermaker in?

“De werkelijkheid is altijd veel complexer en weerbarstiger dan je in een theaterstuk kunt vangen. Om die werkelijkheid te ervaren, wil ik zelf deel uitmaken van het dilemma. Ik ga in gesprekken met de professionals op de werkvloer op zoek naar die elementen in hun vraagstuk die ons allemaal raken. Die punten die iets bij je wakker maken, een ongemakkelijk gevoel oproepen of zelfs pijn met zich meebrengen. Ik zoek naar de emoties die horen bij de zaken waar we allemaal diep in ons hart bang voor zijn. De angst om overbodig te zijn, je baan te verliezen of te falen. Net als de deelnemers ervaar ik zelf ook keer op keer wat mijn emoties met mij doen. Het is mooi om te zien en met elkaar te ervaren hoe we in onze goede bedoelingen allemaal kwetsbaar, grappig en ontroerend zijn. Door die herkenning worden we mild voor elkaar. Dat gevoel helpt om nader tot elkaar te komen en samen open te staan voor nieuwe ervaringen’.

Hoe zet je theater in?

‘Er zijn verschillende manieren om met theater in het werk aan de slag te gaan. Zo kunnen we starten met een voorstelling ter inspiratie. Goed Bedoeld is een stuk waarin de morele dilemma’s van zorgverleners en mantelzorgers centraal staan. Hoe ga je om met tegenstrijdige gevoelens en je verlangen het ‘over te nemen’? Wat is het verschil tussen compassie en medelijden? Deze voorstelling is o.a. geschikt voor zorginstellingen. Zo ben ik nu eenmaal is een voorstelling over ‘veranderende organisaties’ met alle stereotiepe beelden van managers, medewerkers en veranderprocessen die daarbij horen. Na afloop van de voorstelling bespreken we met het publiek de vragen en emoties die de voorstelling oproept. We brengen zo werkelijkheid en theater bij elkaar en leggen daarmee een eerste verbinding met de dilemma’s die spelen op de werkvloer.’

En zelf theater maken, kan dat ook?

‘Een eigen voorstelling maken met een team kan ook. In dit geval starten we met voorgesprekken, waarin we onderzoeken op welke wijze mensen in organisaties (vast)zitten en hoe ze in beweging kunnen komen. Dat proces, de oplossingen en de andere manier van werken komen tastbaar en zichtbaar terug in workshops of een eigen voorstelling. Het verwerken van de eigen ervaringen in theater helpt bij het verinnerlijken van de nieuwe ervaringen. Het theaterstuk is tevens een manier om de verandering ook aan anderen in de organisatie te laten zien.’

Waar deden jullie dat al?

‘Zorginstelling Libertas Leiden vroeg ons de dilemma’s in de zorg bespreekbaar te maken binnen hun organisatie. 385 mensen deden mee. Over hun ervaring kunt u meer lezen in het boekje “Goed bedoeld” .’Theater brengt een soort bewustwording op gang, iets wat heel goed werkt als je mensen ergens in wilt meenemen. Bovendien is het iets waarbij het vak centraal staat, ik zag het als cadeautje aan de medewerkers” (I. van der Zanden)

Meer weten?

Over ‘theater maken met uw team’? Geïnteresseerd in een workshop Goed Bedoeld of Zo ben ik nu eenmaal?

Aan de slag met theater voor uw eigen dilemma’s ? Het boekje over Libertas ontvangen? Of gewoon eens een gesprek om de mogelijkheden te verkennen? Ga naar:www.nieuwleiden.com en neem contact op met Natasha Schulte.

Leave a Reply